Boodschappen aftrekken van de bijstand

Aan het einde van 2020 werden we opgeschrikt door het bericht dat een vrouw in de gemeente Wijde Meren niet alleen 7000,- euro bijstand moest terugbetalen maar ook nog een boete van 3000,- euro kreeg, alleen omdat haar moeder haar steunde met eten. Het geeft maar weer aan hoe extreem we omgaan met mensen in de bijstand. Het bedrag wat je krijgt is nauwelijks genoeg om van te leven, de regeltjes zijn veel en ingewikkeld. Overtreden is makkelijk en de straf keihard.

Al jaren vragen we als Haagse Stadspartij voor een menselijke behandeling van schulden en bijstand. Zo stelde we al eerder vragen over de kostendelersnorm (link) en het kwijtschelden van schulden (link). Ook hebben mensen die steun krijgen van de overheid recht op privacy. Het zomaar delen van data kan en mag niet. Ook daarover hebben we eerder vragen gesteld (link).

Naar aanleiding van onze berichten op social media ontvingen we al een paar reacties over de situatie in Den Haag. Het was voor Fatima Faïd aanleiding om vragen te stellen aan het Stadsbestuur:

“Ik wil weten of er in Den Haag ook boetes worden opgelegd aan mensen die boodschappen hebben ontvangen van vrienden of familie. Als dat zo is, is dat schandalig. Hulp bieden aan mensen in nood is niet crimineel en mag niet worden bestraft”.

Uit het artikel kwam ook naar voren dat het ministerie speciaal voor dit soort onderzoek een private stichting heeft opgezet. Daardoor valt het niet onder de wet openbaarheid bestuur. Dat is niet zomaar. Het is een poging om de werkwijze onzichtbaar te houden.

Fractievertegenwoordiger Tim de Boer: “Ik wil weten of en hoe de gemeente samenwerkt met deze stichting. Voor de gemeenteraad moet de werkwijze transparant zijn. Als het Inlichtingenbureau dat niet wil zijn ,of die informatie niet wilt delen, moeten we niet meer samenwerken”.

Tot slot vragen we om veel coulanter om te gaan met de schulden.

 

Lees hieronder de vragen:

Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand

 

Indiener: Fatima Faïd, Haagse Stadspartij

 

RIS:

Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand

Datum: 4-1-2021

 

Aan de voorzitter van de gemeenteraad,

 

Er was in de laatste week van 2020 nationale ophef over de gemeente Wijde Meren die 7000,- euro mocht terugvorderen van een bijstandsgerechtigde en haar ook een boete van 3000,- mocht opleggen vanwege het niet melden van het ontvangen van boodschappen door haar moeder. ( zie bijlage)

 

Overeenkomstig artikel 30 van het Reglement van orde stelt het lid Fatima Faïd (Haagse Stadspartij) de volgende vragen.

 

In antwoord op eerdere vragen over schulden in de bijstand (RIS304192) antwoordde het college: “Op 31 december 2019 stonden 42.402 bijstandsvorderingen open, waarbij 19.807 personen een bijstandsschuld aan de gemeente Den Haag hadden.”

 

  1. Wat is de huidige stand van zaken? Graag op dezelfde wijze antwoorden als in de vorige antwoorden zodat een goede vergelijking mogelijk is.
  2. Het apart benoemen van de bijstandsvorderingen en schulden impliceert een verschil. Wat is het verschil tussen een vordering en een bijstandsschuld?
  3. In hoeveel gevallen is er ook een boete opgelegd? Hoe hoog is het bedrag aan openstaande boetes? Wat is de gemiddelde opgelegde boete?
  4. in hoeveel gevallen is er sprake van moedwillige, geplande fraude? En in hoeveel gevallen is er sprake van onbedoelde fraude, bijvoorbeeld omdat de regels niet duidelijk waren of er gewoon niet aan voldaan kan worden?
  5. Worden in de gevallen van onbedoelde fraude of kleine overtredingen ook boetes opgelegd? Zo ja waarom?
  6. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd bij zaken die overeenkomen met deze zaak? Dus hoe vaak zijn mensen bestraft omdat zij, eten voor henzelf of hun kinderen,dieren etc hadden gekregen van anderen?
  7. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd in het geval dat geld naar hen is overgemaakt door een familielid voor eten,hulp bij betalen van de vaste lasten, vervanging van kapot witgoed, etc?
  8. Hoeveel mensen zijn bestraft omdat ze toch hun zoon/dochter onderdak hebben verleend?
  9. is er sprake van maatwerk? Zo ja, welke spelregels gelden daarbij? Hoe wordt voorkomen dat maatwerk willekeur is? Zo nee, waarom wordt er geen gebruik gemaakt van maatwerk?
  10. Welke prikkels krijgt de gemeente vanuit de rijksoverheid om maximale invorderingen na te streven en maximale boetes op te leggen?
  11. Hoeveel rechercheurs werken er bij de sociale dienst om fraude op te sporen? Hoeveel FTE in totaal?
  12. Wat waren de kosten voor de fraudebestrijding in 2018, 2019 en 2020?
  13. Worden er bij de fraude opsporing huisbezoeken afgelegd? Wordt daarbij ook gekeken naar het soort levensmiddelen in de koelkast en voorraadkast? Is er “tandenborstelcontrole”?
  14. Wordt er gebruikt gemaakt van externe partijen zoals stichtingen of opsporingsbureaus bij het opsporen van fraude? Zo ja welke zijn dit?

 

Uit het artikel blijkt dat er door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een aparte stichting, het Inlichtingenbureau, is opgericht om fraude in de bijstand te onderzoeken.

 

  1. Maakt de gemeente gebruik van het door de centrale overheid opgerichte Inlichtingenbureau? Zo ja, doet de gemeente dat ook actief door databestanden aan te bieden?
  2. Als de gemeente inderdaad gebruik maakt van het Inlichtingenbureau, hoe houdt de gemeente dan toezicht op correcte en AVG-proof afhandeling? Is er een uitvoeringsovereenkomst? Zo ja kan deze met de raad gedeelt worden?
  3. Zo nee op welke manier houd de gemeente dan toezicht op correcte naleving van AVG afhandeling?
  4. Wat zijn de resultaten van deze samenwerking?
  5. Hoeveel van de zogezegde ‘fraude’ gevallen zijn aangeleverd door het Inlichtingenbureau of een andere op dezelfde manier werkende organisatie?
  6. Worden de mensen van wie de data zijn ingestuurd vooraf of achteraf ingelicht over de verwerking van hun gegevens?
  7. Of worden er geen op individu maar op groepen gerichte databestanden ingeleverd?
  8. Zo ja, waaruit bestaan de criteria voor het samenstellen van deze databestanden?  Spelen criteria als:postcode, stadsdelen, wijken, gezinssamenstelling, gender, etniciteit, politiecontacten en schulden een rol om opgenomen te worden in het bestand? Zo ja welke altijd en welke soms?
  9. Kan het gebeuren dat een hele wijk of gebied met meerdere huishoudens met een uitkering gezamenlijk in als data wordt aangeleverd bij het Inlichtingenbureau? Zo ja op welke gronden?
  10. Wordt de samenwerking met het Inlichtingenbureau en het verstrekken van databestanden voor fraude opsporing getoetst aan gemeentelijk beleid over AVG, dataveiligheid?
  11. Is de Chief Data Officer van de gemeente Den Haag hierbij betrokken?
  12. Het Inlichtingenbureau heeft 12 producten, welke producten neemt de gemeente af?
  13. Met welk resultaat?
  14. Het Inlichtingenbureau maakt gebruik van profiling, kunt u aangeven hoe het Inlichtingenbureau deze profiling uitvoert? Hoe ziet de werkwijze van het bureau eruit?
  15. Zijn sekse, gezinssamenstelling, woonbuurt en etniciteit gegevens die worden aangeleverd door gemeente of worden toegevoegd door het Inlichtingenbureau?
  16. De profiling gebeurt aan de hand van gegevens die de gemeente aanlevert én ‘signalen’ die wijzen op ‘overtreding’ dan wel ‘fraude’. Over welke signalen hebben we het hier?
  17. Levert de gemeente deze signalen af of wordt dit door het Inlichtingenbureau zelf bij elkaar gesprokkeld?
  18. Klopt het dat deze ‘signalen’ zeer algemeen zijn? Zo nee waarom niet?
  19. Hoe voorkomt de gemeente dat de signalen die door het Inlichtingenbureau gehanteerd worden onterecht mensen beschuldigen?
  20. Hoe vaak is het voorgekomen dat mensen onterecht beschuldigt zijn van fraude?
  21. Wordt er überhaupt gecheckt of de bevindingen van deze manier van werken wel kloppen?
  22. Welke waarborgen zijn er om te zorgen dat mensen niet valselijk beschuldigd worden?
  23. Wat vindt de gemeente ervan dat de bewijslast dat men niet gefraudeerd heeft volledig bij de cliënt is komen te liggen?
  24. Kent u SuWiNet? Zo ja wat is het en op welke manier maakt de gemeente hier gebruik van?
  25. Hoeveel mensen zijn hierdoor als fraudeur aangewezen?
  26. Werkt de gemeente Den Haag ook met het andere private bureaus of stichtingen op het gebied van zorg, jeugdzorg  en sociale zaken? Zo ja welke zijn dit?
  27. Wordt daar op dezelfde manier op grote schaal gebruik gemaakt van data?
  28. Zijn er plannen om gebruik te gaan maken van de opvolger van SyRI?
  29. Van welke eigen systemen maakt de gemeente gebruik bij het opsporen van fraude?
  30. Op welke manieren worden algoritmes ingezet bij deze eigen systemen?
  31. Wat gebeurt er als er een melding via het bovenstaande systeem binnenkomt of de gemeente een tip krijgt dat er iemand zou frauderen in de bijstand?
  32. Klopt het dat dan onmiddellijk de bijstand wordt stopgezet voor minimaal 3 maanden om eerst onderzoek te doen? Kan deze periode ook nog verlengd worden als het onderzoek nog niet is afgerond?
  33. Is het college het met mij eens dat dit ingaat tegen de onschuldpresumptie? Dat wil zeggen dat iemand onschuldig is tot het tegendeel is bewezen?
  34. Is het college het met mij eens dat dit grote gevolgen heeft voor de betrokken personen?
  35. Wat gebeurt er als blijkt dat de betrokken persoon geen fraude heeft gepleegd? Is de gemeente dan verantwoordelijk voor de opgelopen schulden, huurachterstanden, incassokosten etc, die voorkomen uit het stopzetten van de bijstand? Zo nee, waarom niet?
  36. Is het college het met mij eens dat als dit niet zo is, deze betrokkenen gestraft worden ondanks dat gebleken is dat zij niks verkeerd deden?
  37. Is het college het met mij eens dat de jacht op bijstandsfraudeurs en de bestraffing van kleine fouten is doorgeslagen? Zo nee waarom niet?
  38. Wat gaat het college doen om mensen in de bijstand weer als mensen te behandelen niet als fraudeurs?
  39. Kan het college schulden van mensen die voortkomen uit onterechte verdenkingen en hulp van anderen kwijtschelden?

 

Fatima Faïd, Haagse Stadspartij

Bijlage: Bericht NOS.

Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand

 

Indiener: Fatima Faïd, Haagse Stadspartij

 

RIS:

Schriftelijke vragen: Boodschappen aftrekken van de bijstand

Datum: 4-1-2021

 

Aan de voorzitter van de gemeenteraad,

 

Er was in de laatste week van 2020 nationale ophef over de gemeente Wijde Meren die 7000,- euro mocht terugvorderen van een bijstandsgerechtigde en haar ook een boete van 3000,- mocht opleggen vanwege het niet melden van het ontvangen van boodschappen door haar moeder. ( zie bijlage)

 

Overeenkomstig artikel 30 van het Reglement van orde stelt het lid Fatima Faïd (Haagse Stadspartij) de volgende vragen.

 

In antwoord op eerdere vragen over schulden in de bijstand (RIS304192) antwoordde het college: “Op 31 december 2019 stonden 42.402 bijstandsvorderingen open, waarbij 19.807 personen een bijstandsschuld aan de gemeente Den Haag hadden.”

 

  1. Wat is de huidige stand van zaken? Graag op dezelfde wijze antwoorden als in de vorige antwoorden zodat een goede vergelijking mogelijk is.
  2. Het apart benoemen van de bijstandsvorderingen en schulden impliceert een verschil. Wat is het verschil tussen een vordering en een bijstandsschuld?
  3. In hoeveel gevallen is er ook een boete opgelegd? Hoe hoog is het bedrag aan openstaande boetes? Wat is de gemiddelde opgelegde boete?
  4. in hoeveel gevallen is er sprake van moedwillige, geplande fraude? En in hoeveel gevallen is er sprake van onbedoelde fraude, bijvoorbeeld omdat de regels niet duidelijk waren of er gewoon niet aan voldaan kan worden?
  5. Worden in de gevallen van onbedoelde fraude of kleine overtredingen ook boetes opgelegd? Zo ja waarom?
  6. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd bij zaken die overeenkomen met deze zaak? Dus hoe vaak zijn mensen bestraft omdat zij, eten voor henzelf of hun kinderen,dieren etc hadden gekregen van anderen?
  7. Hoe vaak heeft de gemeente geld teruggevorderd en een boete opgelegd in het geval dat geld naar hen is overgemaakt door een familielid voor eten,hulp bij betalen van de vaste lasten, vervanging van kapot witgoed, etc?
  8. Hoeveel mensen zijn bestraft omdat ze toch hun zoon/dochter onderdak hebben verleend?
  9. is er sprake van maatwerk? Zo ja, welke spelregels gelden daarbij? Hoe wordt voorkomen dat maatwerk willekeur is? Zo nee, waarom wordt er geen gebruik gemaakt van maatwerk?
  10. Welke prikkels krijgt de gemeente vanuit de rijksoverheid om maximale invorderingen na te streven en maximale boetes op te leggen?
  11. Hoeveel rechercheurs werken er bij de sociale dienst om fraude op te sporen? Hoeveel FTE in totaal?
  12. Wat waren de kosten voor de fraudebestrijding in 2018, 2019 en 2020?
  13. Worden er bij de fraude opsporing huisbezoeken afgelegd? Wordt daarbij ook gekeken naar het soort levensmiddelen in de koelkast en voorraadkast? Is er “tandenborstelcontrole”?
  14. Wordt er gebruikt gemaakt van externe partijen zoals stichtingen of opsporingsbureaus bij het opsporen van fraude? Zo ja welke zijn dit?

 

Uit het artikel blijkt dat er door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een aparte stichting, het Inlichtingenbureau, is opgericht om fraude in de bijstand te onderzoeken.

 

  1. Maakt de gemeente gebruik van het door de centrale overheid opgerichte Inlichtingenbureau? Zo ja, doet de gemeente dat ook actief door databestanden aan te bieden?
  2. Als de gemeente inderdaad gebruik maakt van het Inlichtingenbureau, hoe houdt de gemeente dan toezicht op correcte en AVG-proof afhandeling? Is er een uitvoeringsovereenkomst? Zo ja kan deze met de raad gedeelt worden?
  3. Zo nee op welke manier houd de gemeente dan toezicht op correcte naleving van AVG afhandeling?
  4. Wat zijn de resultaten van deze samenwerking?
  5. Hoeveel van de zogezegde ‘fraude’ gevallen zijn aangeleverd door het Inlichtingenbureau of een andere op dezelfde manier werkende organisatie?
  6. Worden de mensen van wie de data zijn ingestuurd vooraf of achteraf ingelicht over de verwerking van hun gegevens?
  7. Of worden er geen op individu maar op groepen gerichte databestanden ingeleverd?
  8. Zo ja, waaruit bestaan de criteria voor het samenstellen van deze databestanden?  Spelen criteria als:postcode, stadsdelen, wijken, gezinssamenstelling, gender, etniciteit, politiecontacten en schulden een rol om opgenomen te worden in het bestand? Zo ja welke altijd en welke soms?
  9. Kan het gebeuren dat een hele wijk of gebied met meerdere huishoudens met een uitkering gezamenlijk in als data wordt aangeleverd bij het Inlichtingenbureau? Zo ja op welke gronden?
  10. Wordt de samenwerking met het Inlichtingenbureau en het verstrekken van databestanden voor fraude opsporing getoetst aan gemeentelijk beleid over AVG, dataveiligheid?
  11. Is de Chief Data Officer van de gemeente Den Haag hierbij betrokken?
  12. Het Inlichtingenbureau heeft 12 producten, welke producten neemt de gemeente af?
  13. Met welk resultaat?
  14. Het Inlichtingenbureau maakt gebruik van profiling, kunt u aangeven hoe het Inlichtingenbureau deze profiling uitvoert? Hoe ziet de werkwijze van het bureau eruit?
  15. Zijn sekse, gezinssamenstelling, woonbuurt en etniciteit gegevens die worden aangeleverd door gemeente of worden toegevoegd door het Inlichtingenbureau?
  16. De profiling gebeurt aan de hand van gegevens die de gemeente aanlevert én ‘signalen’ die wijzen op ‘overtreding’ dan wel ‘fraude’. Over welke signalen hebben we het hier?
  17. Levert de gemeente deze signalen af of wordt dit door het Inlichtingenbureau zelf bij elkaar gesprokkeld?
  18. Klopt het dat deze ‘signalen’ zeer algemeen zijn? Zo nee waarom niet?
  19. Hoe voorkomt de gemeente dat de signalen die door het Inlichtingenbureau gehanteerd worden onterecht mensen beschuldigen?
  20. Hoe vaak is het voorgekomen dat mensen onterecht beschuldigt zijn van fraude?
  21. Wordt er überhaupt gecheckt of de bevindingen van deze manier van werken wel kloppen?
  22. Welke waarborgen zijn er om te zorgen dat mensen niet valselijk beschuldigd worden?
  23. Wat vindt de gemeente ervan dat de bewijslast dat men niet gefraudeerd heeft volledig bij de cliënt is komen te liggen?
  24. Kent u SuWiNet? Zo ja wat is het en op welke manier maakt de gemeente hier gebruik van?
  25. Hoeveel mensen zijn hierdoor als fraudeur aangewezen?
  26. Werkt de gemeente Den Haag ook met het andere private bureaus of stichtingen op het gebied van zorg, jeugdzorg  en sociale zaken? Zo ja welke zijn dit?
  27. Wordt daar op dezelfde manier op grote schaal gebruik gemaakt van data?
  28. Zijn er plannen om gebruik te gaan maken van de opvolger van SyRI?
  29. Van welke eigen systemen maakt de gemeente gebruik bij het opsporen van fraude?
  30. Op welke manieren worden algoritmes ingezet bij deze eigen systemen?
  31. Wat gebeurt er als er een melding via het bovenstaande systeem binnenkomt of de gemeente een tip krijgt dat er iemand zou frauderen in de bijstand?
  32. Klopt het dat dan onmiddellijk de bijstand wordt stopgezet voor minimaal 3 maanden om eerst onderzoek te doen? Kan deze periode ook nog verlengd worden als het onderzoek nog niet is afgerond?
  33. Is het college het met mij eens dat dit ingaat tegen de onschuldpresumptie? Dat wil zeggen dat iemand onschuldig is tot het tegendeel is bewezen?
  34. Is het college het met mij eens dat dit grote gevolgen heeft voor de betrokken personen?
  35. Wat gebeurt er als blijkt dat de betrokken persoon geen fraude heeft gepleegd? Is de gemeente dan verantwoordelijk voor de opgelopen schulden, huurachterstanden, incassokosten etc, die voorkomen uit het stopzetten van de bijstand? Zo nee, waarom niet?
  36. Is het college het met mij eens dat als dit niet zo is, deze betrokkenen gestraft worden ondanks dat gebleken is dat zij niks verkeerd deden?
  37. Is het college het met mij eens dat de jacht op bijstandsfraudeurs en de bestraffing van kleine fouten is doorgeslagen? Zo nee waarom niet?
  38. Wat gaat het college doen om mensen in de bijstand weer als mensen te behandelen niet als fraudeurs?
  39. Kan het college schulden van mensen die voortkomen uit onterechte verdenkingen en hulp van anderen kwijtschelden?

 

Fatima Faïd, Haagse Stadspartij

Bijlage: Bericht NOS.

 

Reageer

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.