Verbijstering bij Haagse fracties over verkwisting belastinggeld bij prestigeproject

De Haagse Stadspartij, ChristenUnie/SGP, SP, PvdA en GroenLinks zijn verbijsterd over de artikelen die deze week verschenen in De Groene Amsterdammer en De Volkskrant over de ondergang van The Hague Institute for Global Justice. Dit instituut werd in 2010 met veel bombarie gepresenteerd en moest een instituut van wereldformaat worden, maar uit de reconstructies komt het onthutsende beeld naar voren van een organisatie waar niets gebeurde om financieel zelfstandig te worden en waar het (belasting)geld dat er was, werd uitgegeven aan een topsalaris en bizarre declaraties. Een bureaustoel van € 3.000 of een dagelijkse geserveerde lunch met kreeftensoep: niets leek te gek. Reden genoeg voor de fracties om een serie kritische vragen aan het college te stellen.

Van de ongeveer 20 miljoen euro die er naar het instituut is gegaan, lijkt zo’n 3 miljoen afkomstig te zijn van de Haagse belastingbetaler.
Peter Bos (Haagse Stadspartij) is vooral verbaasd dat de gemeente niet eerder heeft gehandeld: ‘Er is twintig miljoen gemeenschapsgeld over de balk gesmeten zonder dat tijdig en adequaat is ingegrepen. Dit moet tot op de bodem worden uitgezocht.’
Pieter Grinwis (ChristenUnie/SGP) vindt het onvoorstelbaar: ‘Er zijn vele miljoenen gepompt in deze club maar waar zijn ze gebleven? Uit de artikelen blijkt dat het vooral is gegaan naar conferenties met luxe diners, achteloze declaraties, en een topsalaris voor een directeur die als dictator zou hebben geopereerd en nooit enige moeite lijkt te hebben genomen om het instituut financieel onafhankelijk te maken.’
Hierbij sluit Hanne Drost (SP) zich aan: ‘De SP vindt het onacceptabel dat een prestigieus kennisinstituut miljoenen aan gemeenschapsgeld uitgegeven heeft aan lezingen met dure catering, luxe hotelovernachtingen en het riante salaris van de directeur. Het kennisinstituut heeft niet opgebracht waar zij voor opgericht was, namelijk kennisontwikkeling over vrede, recht, veiligheid en ontwikkeling.’
Martijn Balster van de PvdA wil ook dat de gemeente het hier niet bij laat: ‘Dat het instituut niet heeft geleverd waar het voor is opgericht, is al erg. Maar het exorbitante salaris en de belachelijke declaraties steken me helemaal als een graat in de keel. We moeten proberen het Haagse belastinggeld eerder vandaag dan morgen terug zien te krijgen.’
Dat is wat betreft Maarten De Vuyst (GroenLinks) ook de belangrijkste les die moet worden getrokken uit het fiasco: ‘Na The Hague Security Delta is dit het tweede internationale prestigeproject wat op (financieel) drijfzand gebouwd lijkt te zijn. Dit geeft duidelijk reden om eens goed achter de oren te krabben of we in de toekomst geld moeten blijven vrijmaken voor dit soort organisaties.’

Schriftelijke vragen
Naar aanleiding van deze berichtgeving hebben de fracties van de Haagse Stadspartij, ChristenUnie/SGP, SP, Partij van de Arbeid en GroenLinks, conform artikel 30 van het reglement van orde, de onderstaande vragen gesteld.

1. Wat is de reactie van het college op de reconstructies van de ondergang van dit prestigieuze onderzoekinstituut, waarbij miljoenen aan subsidiegeld is uitgegeven aan allure, prestige en luxe wat mede de ondergang is geworden van een kenniscentrum dat een instituut van wereldformaat moest worden op het gebied van vrede, recht, veiligheid en ontwikkeling?
In het subsidieregister wordt er gesproken van een subsidie van € 806.000 aan The Hague Institute for Global Justice in 2013. Eerdere subsidies zijn er niet terug te vinden.

2. Hoeveel geld is er, vanaf de eerste ideeën voor een dergelijk instituut in 2008 tot 4 april 2018, door de gemeente Den Haag uitgegeven aan The Hague Institute for Global Justice? Welke andere kosten in bijvoorbeeld natura (ambtelijke ondersteuning, huisvesting etc.) zijn er door de gemeente gemaakt ten behoeve van dit instituut? En welke opdrachten zijn er aan het instituut verstrekt en met welke omvang?

3. Vindt het college, na lezing van de artikelen, dat binnen The Hague Institute for Global Justice op een verantwoorde manier met (onder andere Haags) belastinggeld is omgegaan? Zo nee, ziet het college mogelijkheid om (deel van) de geïnvesteerde middelen terug te vorderen?

4. Kan het college met concrete aantallen aangeven hoeveel The Hague Institute for Global Justice heeft toegevoegd aan banen en wat de toegevoegde (economische) waarde van het instituut is geweest voor de gemeente Den Haag?

5. Heeft het college zicht op de onderzoeken – wat de kerntaak zou zijn – die daadwerkelijk zijn uitgevoerd door het The Hague Institute for Global Justice? Zo ja, wat heeft dit onderzoeksinstituut nu daadwerkelijk aan (baanbrekende) onderzoeken opgeleverd? Zo nee, waarom niet?
Een woordvoerder van de gemeente heeft in reactie op De Groene Amsterdammer aangegeven dat de gemeente vanaf begin 2014 geen bestuurlijke verantwoordelijkheid meer droeg voor het instituut. Dat betekent echter niet dat er geen betrokkenheid meer was bij de gemeente. Zo wordt er in de programmabegroting 2015-2019 onder het kopje Internationale Stad binnen het Programma Economie, Internationale stad en Binnenstad nog gesproken over het The Hague Institute for Global Justice in het kader van investeringen. Ook in de Jaarrapportage Verbonden partijen van 2017 wordt het instituut nog genoemd als een organisatie waar sprake is van een bestuurlijk belang van de gemeente.

6. Op welke wijze is de gemeente betrokken geweest bij The Hague Institute for Global Justice sinds het begin van 2014? Hoe zagen de in de programmabegroting 2015-2019 genoemde ‘kennisinvesteringen’ eruit? Hoe kan het bestuurlijke belang van de gemeente bij The Hague Institute for Global Justice worden uitgelegd?

7. Is het college op de hoogte gesteld van de sluiting van The Hague Institute for Global Justice? Zo ja, wanneer en waarom is de gemeenteraad hier niet over geïnformeerd? Zo nee, vindt het college niet dat het dit als belanghebbende had moeten weten?
In het overzicht van nevenfuncties van collegeleden uit maart 2017 wordt het lidmaatschap van de advisory council van The Hague Institute for Global Justice genoemd als een nevenfunctie van de toenmalig burgemeester die werd vervuld uit hoofde van functie (qualitate qua).

8. Tot wanneer was de vorige burgemeester betrokken bij dit instituut en welke stappen heeft de burgemeester ondernomen om de ondergang van het instituut te voorkomen? Wat heeft hij gedaan om de belangen van de gemeente veilig te stellen?
Bij het oprichten werd er vanuit de raad al gepleit om toe te zien op een divers bestuur en te vermijden dat er uit een vertrouwd Old Boys Network werd geput.

9. Wat heeft het college gedaan om deze diversiteit en daarmee de stabiliteit en relevantie van dit instituut te bevorderen?
Een reactie van de gemeente op het artikel uit De Groene Amsterdammer, is dat er met onder andere Clingendael en het T.M.C. Aser instituut, wel een aantal andere succesvolle kennisinstituten aanwezig zijn in Den Haag, die bijdragen aan de versterking van de kennis van internationaal recht, vrede en veiligheid.

10. Als er al andere succesvolle instituten waren, waarom zag het college toentertijd dan de noodzaak voor nog een kennisinstituut dat gefinancierd werd met miljoenen aan publiek geld?
In genoemde artikelen staan verontrustende details over declaratiegedrag en hoge salariëring bij The Hague Institute for Global Justice van de president. Dit terwijl het college bij de totstandkoming van het instituut beloofde dat de topfuncties passend en niet excessief betaald zouden worden?

11. Vindt het college een salaris van tegen de € 237.000 een passend bedrag voor een directeur van een net nieuw instituut, met een minimaal aantal werknemers en dat zijn meerwaarde nog moest tonen? Zo nee, waarom is hier door de toenmalige burgemeester dan toch mee ingestemd?

12. Welke stappen heeft de gemeente na het verschijnen van het rapport van PwC in januari 2014, ondernomen om tot een betere controle van de declaraties te komen? Als er geen stappen zijn gezet, waarom niet?
Voorafgaand aan de oprichting van het instituut hebben Decisio en Ecorys rapporten opgesteld waarin is berekend dat het instituut in 2016 een economische spin-off zou opleveren van 8 miljoen euro en 100 FTE aan arbeidsplaatsen.

13. Hoe kan het dat deze serieuze onderzoeksbureaus tot dit soort volslagen foute voorspellingen konden komen?
The Hague Institute for Global Justice is, na The Hague Security Delta (HSD), de tweede internationale instelling waar in korte tijd twijfels zijn gerezen over de omgang met miljoenen aan Haagse belastinggelden.

14. Welke parallellen ziet het college tussen de onduidelijkheid rondom de effectiviteit van subsidiegelden voor het The Hague Institute for Global Justice en de onduidelijkheid rondom de effectiviteit van subsidiegelden voor de HSD?

15. Welke lessen trekt het college zelf uit de ondergang van dit instituut?

16. Is het college het met de fracties van ChristenUnie/SGP, SP, Haagse Stadspartij, PvdA en GroenLinks eens dat de gang van zaken rondom The Hague Institute for Global Justice aantoont dat het onwenselijk is wanneer de subsidieverstrekking alsook de bestedingen van publieke gelden niet transparant zijn? Zo ja, wat gaat het college hieraan doen, met name om soortgelijke situaties in de toekomst te voorkomen?
Evenals The Hague Institute for Global Justice kan de HSD nog niet financieel op eigen benen staan. Een subsidieaanvraag van The Hague Institute for Global Justice werd in 2017 niet meer gehonoreerd, de HSD wordt momenteel nog wel financieel ondersteund.

17. Kan het college uitleggen waarom onlangs een ingediende subsidieaanvraag van The Hague Institute for Global Justice is afgewezen? Wat was de precieze reden voor afwijzing?

18. Kan het college uitleggen waarom wel wordt gestopt met subsidiëring bij The Hague Institute for Global Justice en niet bij The Hague Security Delta?

19. Over welke instellingen in Den Haag moeten we ons nog meer zorgen maken na The Hague Institute for Global Justice en The Hague Security Delta?

In de pers
Den Haag FM, 5 april 2018
Omroep West, 6 april 2018
AD column Sjaak Bral, 6 april 2018
AD, 6 april 2018

Uw reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe jouw reactie gegevens worden verwerkt.